Temel Kavramlar3 dk okuma
VLAN Nedir? Ağınızı Neden Bölmelisiniz?
VLAN ile tek bir fiziksel ağı mantıksal parçalara bölerek güvenliği ve performansı nasıl artırabileceğinizi öğrenin.
VLAN’ın tanımı
VLAN (Virtual Local Area Network, sanal yerel ağ), aynı fiziksel switch altyapısını kullanan cihazları mantıksal olarak ayrı ağlara bölen teknolojidir. Muhasebe bilgisayarları, misafir Wi-Fi’si, IP telefonlar ve kameralar aynı kabloları ve aynı switch’leri paylaşsa bile birbirinden ayrı ağlarda çalışabilir.
VLAN olmasaydı her ayrı ağ için ayrı switch’ler ve ayrı kablolama gerekirdi. VLAN, bu ayrımı yapılandırmayla sağlar. Standart, IEEE 802.1Q’da tanımlanmıştır.
Neden gerekir?
Bir switch’e bağlı tüm cihazlar varsayılan olarak aynı yayın alanındadır: bir cihazın gönderdiği yayın mesajı diğer tüm cihazlara ulaşır. Cihaz sayısı arttıkça bu trafik büyür ve herkes herkesi görebilir.
VLAN’ın faydaları:
- Güvenlik: bölümler birbirinden yalıtılır. Misafirler sunucuları, kameralar muhasebe bilgisayarlarını göremez. Bir bölüme bulaşan zararlı yazılım diğerlerine kolayca sıçrayamaz.
- Başarım: yayın trafiği her VLAN’ın kendi içinde kalır.
- Esneklik: bir çalışan başka bir kata taşındığında kablolama değişmez; port yeni VLAN’a atanır.
- Yönetim: güvenlik ve öncelik kuralları VLAN bazında uygulanır.
- Sorunun etki alanı: bir VLAN’daki döngü ya da arızalı cihaz diğerlerini etkilemez.
Nasıl çalışır? Etiketleme
Bir çerçevenin hangi VLAN’a ait olduğu, Ethernet başlığına eklenen 4 baytlık 802.1Q etiketi ile belirtilir. Etiketin içindeki 12 bitlik VLAN kimliği 1 ile 4094 arasında bir değer alır; ayrıca 3 bitlik bir öncelik alanı (QoS için) bulunur.
Access ve trunk portlar
| Port türü | Taşıdığı VLAN | Etiket | Bağlandığı cihaz |
|---|---|---|---|
| Access | Tek VLAN | Etiketsiz | Bilgisayar, yazıcı, kamera |
| Trunk | Birden çok VLAN | Etiketli | Switch, router, access point, sunucu |
- Access port: uç cihaz VLAN’dan habersizdir. Switch, bu porttan gelen çerçeveleri portun VLAN’ına atar; cihaza giden çerçevelerden etiketi çıkarır.
- Trunk port: switch’ler arası bağlantılar birçok VLAN’ı aynı anda taşır; her çerçeve etiketiyle gider.
- Yerel (native) VLAN: trunk üzerinde etiketsiz taşınan VLAN’dır. İki uçta aynı olmalıdır; uyuşmazlık, trafiğin yanlış VLAN’a düşmesine yol açar.
Access point’ler de trunk porta bağlanır: her kablosuz ağ adı (SSID) ayrı bir VLAN’a eşlenir. Böylece misafir ve personel ağı aynı access point’ten yayınlanır ama birbirinden ayrı kalır.
VLAN’lar arası iletişim
Farklı VLAN’lar, farklı alt ağlardır ve birbirleriyle doğrudan konuşamaz. Aralarındaki trafik yönlendirilmelidir:
- Layer 3 switch: her VLAN için bir sanal arayüz (SVI) tanımlanır; yönlendirme switch’in içinde, donanım hızında yapılır. Bkz. Layer 3 switch.
- Router ya da güvenlik duvarı: VLAN’lar tek bir trunk bağlantıyla taşınır; her VLAN için bir alt arayüz tanımlanır. Trafiğin denetlenmesi gereken yerlerde (örneğin misafir ağı ile iç ağ arasında) güvenlik duvarı tercih edilir.
Yalıtımı sağlayan şey VLAN’ın kendisi değil, VLAN’lar arasındaki bu geçiş noktasında uygulanan kurallardır. Yönlendirme açık ama kural yoksa VLAN’lar yalnızca yayın trafiğini ayırır.
Örnek VLAN planı
| VLAN | Ad | Alt ağ | Kullanım |
|---|---|---|---|
| 10 | Yönetim | 10.10.10.0/24 | Switch, access point ve diğer ağ cihazları |
| 20 | Personel | 10.10.20.0/23 | Çalışan bilgisayarları |
| 30 | Ses | 10.10.30.0/24 | IP telefonlar |
| 40 | Sunucular | 10.10.40.0/24 | Sunucular ve depolama |
| 50 | Kameralar | 10.10.50.0/24 | Kamera ve kayıt cihazları |
| 60 | IoT | 10.10.60.0/24 | Sensörler, akıllı bina cihazları |
| 90 | Misafir | 10.10.90.0/24 | Yalnızca internet erişimi |
İyi uygulamalar
- Varsayılan VLAN’ı (VLAN 1) kullanmayın. Kullanıcı ve yönetim trafiğini ayrı VLAN’lara taşıyın.
- Yönetim trafiğini ayırın. Ağ cihazlarının yönetim arayüzleri yalnızca yetkili yöneticilerin eriştiği bir VLAN’da durmalıdır.
- Kullanılmayan portları kapatın ya da hiçbir yere erişimi olmayan bir VLAN’a atayın.
- Trunk’larda yalnızca gereken VLAN’lara izin verin.
- Yerel VLAN’ı kullanılmayan bir numaraya ayarlayın.
- Ses VLAN’ı tanımlayın. Switch, telefona ses VLAN’ını LLDP-MED ile bildirir; telefonun arkasına bağlı bilgisayar veri VLAN’ında kalır.
- Adlandırın ve belgeleyin. Numaralar, adlar, alt ağlar ve amaç tek bir tabloda durmalıdır.
- Kimliğe göre atama. 802.1X ile kullanıcı ya da cihaz doğrulandığında port, kullanıcıya uygun VLAN’a kendiliğinden atanabilir.
Maipu’nun yönetilebilir modelleri Switch sayfasında, kampüs ağı tasarımı Kampüs çözümleri sayfasında yer alır.
Kaynaklar
- IEEE 802.1 çalışma grubu, IEEE 802.1Q köprüler ve köprülü ağlar: ieee802.org/1
- IEEE Standards Association: standards.ieee.org