Temel Kavramlar3 dk okuma
IP Adresi Nedir? IPv4 ve IPv6 Farkı
IP adresinin ne olduğunu, özel ve genel IP farkını ve IPv6'ya neden geçildiğini sade bir dille anlatıyoruz.
IP adresi nedir?
IP adresi, bir ağa bağlı her cihazı tanımlayan sayısal adrestir. Posta adresi nasıl mektubun doğru kapıya ulaşmasını sağlıyorsa, IP adresi de veri paketlerinin doğru cihaza ulaşmasını sağlar. Her paketin başlığında gönderenin ve alıcının IP adresi bulunur; router’lar paketi bu adrese bakarak iletir.
Bir IP adresi iki bölümden oluşur: cihazın hangi ağda olduğunu gösteren ağ bölümü ve o ağdaki cihazı gösteren cihaz bölümü. İkisi arasındaki sınırı alt ağ maskesi belirler.
IPv4 ve IPv6
| IPv4 | IPv6 | |
|---|---|---|
| Uzunluk | 32 bit | 128 bit |
| Yazım | Dört ondalık sayı: 192.168.1.10 | Sekiz onaltılık grup: 2001:db8::1 |
| Adres sayısı | Yaklaşık 4,3 milyar | Yaklaşık 3,4 × 10^38 |
| Adres dağıtımı | DHCP ya da elle | SLAAC, DHCPv6 ya da elle |
| NAT ihtiyacı | Yaygın | Gerekmez |
IPv4, internetin ilk yıllarında tasarlandı ve 4,3 milyar adres o gün için fazlasıyla yeterli görünüyordu. Bugün bu adresler tükenmiş durumda. IPv6, sorunu çok daha geniş bir adres alanıyla çözer. İki sürüm birbiriyle doğrudan konuşamadığı için ağların çoğu ikisini yan yana çalıştırır; buna çift yığın (dual stack) denir.
Özel ve genel IP adresi
IPv4 adreslerinin yetmemesi, yerel ağlarda özel adres kullanımını yaygınlaştırdı. RFC 1918 şu aralıkları yerel kullanım için ayırır:
| Aralık | Gösterim |
|---|---|
| 10.0.0.0 – 10.255.255.255 | 10.0.0.0/8 |
| 172.16.0.0 – 172.31.255.255 | 172.16.0.0/12 |
| 192.168.0.0 – 192.168.255.255 | 192.168.0.0/16 |
Bu adresler internette yönlendirilmez; aynı aralık milyonlarca ağda tekrar kullanılabilir. Yerel ağdaki cihazlar internete çıkarken router, özel adresi kendi genel adresiyle değiştirir. Bu işlemin ayrıntısı için NAT nedir yazısına bakabilirsiniz.
Bilinmesi gereken iki özel adres daha vardır: 127.0.0.1 cihazın kendisini gösterir (loopback); 169.254.x.x ise cihazın DHCP sunucusundan adres alamadığının işaretidir.
Statik ve dinamik IP
- Dinamik IP: adres, DHCP sunucusu tarafından otomatik verilir ve zamanla değişebilir. Bilgisayar, telefon ve tablet için uygundur.
- Statik IP: adres değişmez. Sunucu, yazıcı, kamera ve ağ cihazları gibi başkalarının her zaman aynı adreste bulması gereken cihazlarda kullanılır.
Pratikte statik adres çoğu zaman cihaza elle girilmez; DHCP sunucusunda rezervasyon tanımlanır. Böylece adresler tek yerden yönetilir.
İnternet tarafında da aynı ayrım vardır: servis sağlayıcılar varsayılan olarak dinamik genel adres verir. Dışarıdan erişilecek bir sunucu ya da şubeler arası VPN için sabit genel IP gerekebilir.
IP adresinizi nasıl öğrenirsiniz?
- Windows: komut isteminde
ipconfig - macOS / Linux: Terminal’de
ifconfigya daip addr - Telefon: Wi-Fi ayarlarında bağlı ağın ayrıntıları
Bu komutlar yerel (özel) adresinizi gösterir. Genel adresiniz router’ın durum sayfasında yazar.
Kurumsal ağlarda IP planlaması
- Adres planını yazıya dökün. Hangi alt ağın hangi lokasyon ve hangi amaç için kullanıldığı belgelenmelidir.
- Bölümlere ayırın. Kullanıcılar, sunucular, telefonlar, kameralar ve misafirler ayrı alt ağlarda ve VLAN’larda durmalıdır.
- Büyüme payı bırakın. Alt ağı bugünkü cihaz sayısına göre değil, birkaç yıl sonrasına göre boyutlandırın.
- Çakışan aralıklardan kaçının. Şubeler ve VPN ile bağlanan iş ortakları aynı aralığı kullanırsa yönlendirme sorunları çıkar.
- Çakışmaları önleyin. Elle verilen adresler DHCP havuzunun dışında tutulmalıdır; bkz. IP çakışması.
- IPv6’yı plana dahil edin.
Kaynaklar
- IETF RFC 791, Internet Protocol (IPv4): rfc-editor.org/rfc/rfc791
- IETF RFC 8200, Internet Protocol sürüm 6 (IPv6): rfc-editor.org/rfc/rfc8200
- IETF RFC 1918, özel ağlar için adres ayırma: rfc-editor.org/rfc/rfc1918