Temel Kavramlar3 dk okuma
NAT Nedir? Ağ Adres Çevirisi Nasıl Çalışır?
NAT'ın iç ağdaki çok sayıda cihazı tek bir genel IP ile internete nasıl çıkardığını ve türlerini açıklıyoruz.
NAT’ın görevi
NAT (Network Address Translation, ağ adres çevirisi), bir paketin IP adresini router ya da güvenlik duvarından geçerken değiştiren işlemdir. En yaygın kullanımı, yerel ağdaki özel IP adresli cihazların tek bir genel IP adresi üzerinden internete çıkmasını sağlamaktır.
IPv4’te yaklaşık 4,3 milyar adres vardır ve bu sayı internete bağlı cihazların çok altındadır. Çözüm olarak yerel ağlarda internette yönlendirilmeyen özel adresler kullanılır (RFC 1918: 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12, 192.168.0.0/16). Bu adreslerle internete çıkılamadığı için, sınırdaki cihaz adresi çevirir. Ayrıntı için IP adresi nedir yazısına bakabilirsiniz.
Nasıl çalışır?
Bilgisayarınız (192.168.1.10) bir web sitesine bağlanmak istediğinde:
- Paket router’a ulaşır. Kaynak adresi 192.168.1.10, kaynak portu örneğin 51000’dir.
- Router kaynak adresi kendi genel adresiyle, portu boş bir port numarasıyla değiştirir ve bu eşleşmeyi çeviri tablosuna yazar.
- Web sunucusu yanıtı router’ın genel adresine ve o porta gönderir.
- Router tabloya bakar, yanıtın hangi iç cihaza ait olduğunu bulur ve paketi ona iletir.
Port numaraları sayesinde yüzlerce cihaz aynı anda tek bir genel adresi paylaşabilir.
NAT türleri
| Tür | Ne yapar? | Kullanımı |
|---|---|---|
| Statik NAT | Bir iç adresi her zaman aynı genel adrese çevirir | İnternete açılan sunucular |
| Dinamik NAT | İç adresleri bir genel adres havuzundan eşler | Birden çok genel adresi olan kurumlar |
| PAT (NAT overload) | Çok sayıda iç adresi port numaralarıyla tek genel adrese çevirir | Ev ve ofislerdeki olağan kullanım |
| Hedef NAT (port yönlendirme) | Dışarıdan gelen bağlantıyı içerideki bir cihaza yönlendirir | Sunucu, kamera, uzaktan erişim |
Hedef NAT’ın ayrıntısı için port yönlendirme yazısına bakabilirsiniz.
NAT ve güvenlik
NAT, yan etki olarak bir koruma sağlar: çeviri tablosunda kaydı olmayan, dışarıdan başlatılmış bir bağlantı hangi iç cihaza gideceği bilinmediği için düşürülür. Ancak NAT bir güvenlik mekanizması olarak tasarlanmamıştır:
- İçeriden başlatılan her bağlantıya izin verir; zararlı yazılımın dışarıyla haberleşmesini engellemez.
- Trafiğin içeriğini incelemez.
- Port yönlendirme ya da UPnP ile açılan kapılar bu korumayı ortadan kaldırır.
Gerçek denetim için durum denetimli bir güvenlik duvarı gerekir.
NAT’ın yol açtığı sorunlar
- Uçtan uca bağlantı: iki cihaz da NAT arkasındaysa doğrudan bağlantı kurmak zorlaşır. Sesli ve görüntülü görüşme uygulamaları bunu aşmak için STUN, TURN ve ICE gibi yöntemler kullanır.
- Adres taşıyan protokoller: SIP ve FTP gibi protokoller IP adresini verinin içinde de taşır; NAT cihazının bunu anlayıp düzeltmesi gerekir.
- Çift NAT: arka arkaya iki NAT cihazı, port yönlendirmeyi ve bazı VPN’leri bozar; bkz. modem ve router farkı.
- Kayıt tutma: birçok kullanıcı aynı adresi paylaştığı için belirli bir bağlantının kime ait olduğunu bulmak, zaman ve port bilgisiyle kayıt tutmayı gerektirir.
CGNAT
Genel IPv4 adresleri tükendiği için servis sağlayıcılar da NAT uygular: birçok abone tek bir genel adresi paylaşır. Buna operatör sınıfı NAT (Carrier-Grade NAT, CGNAT) denir. Bu iş için RFC 6598 ile 100.64.0.0/10 aralığı ayrılmıştır; router’ınızın WAN arayüzünde bu aralıktan bir adres görüyorsanız CGNAT arkasındasınız demektir.
CGNAT arkasında port yönlendirme çalışmaz, dışarıdan ağınıza erişilemez. Çözüm yolları:
- Servis sağlayıcıdan sabit ya da genel IP adresi almak.
- Dışarıya doğru kurulan bir VPN tüneli kullanmak.
- IPv6 kullanmak.
Mobil şebekelerde CGNAT neredeyse standarttır; bu yüzden 4G/5G router ile kurulan uç noktalar merkeze VPN ile bağlanır.
IPv6 ve NAT
IPv6’nın adres alanı o kadar geniştir ki her cihaza genel bir adres verilebilir; adres çevirisine gerek kalmaz. Uçtan uca bağlantı yeniden mümkün olur. Güvenlik ise NAT’ın yan etkisine değil, güvenlik duvarı kurallarına dayanır: dışarıdan içeriye başlatılan bağlantılar varsayılan olarak engellenir.
NAT ve güvenlik duvarı işlevleri Maipu router ve güvenlik ürünlerinde bulunur.
Kaynaklar
- IETF RFC 3022, geleneksel IP ağ adres çevirisi: rfc-editor.org/rfc/rfc3022
- IETF RFC 1918, özel ağlar için adres ayırma: rfc-editor.org/rfc/rfc1918
- IETF RFC 6598, paylaşımlı adres alanı (CGNAT): rfc-editor.org/rfc/rfc6598