Temel Kavramlar3 dk okuma
STP (Spanning Tree Protocol) Nedir? Döngüler Nasıl Önlenir?
Ağ döngülerinin neden tüm ağı çökertebileceğini ve STP, RSTP, MSTP'nin bunu nasıl engellediğini anlatıyoruz.
Döngü sorunu
Ağlarda yedeklilik için switch’ler arasına birden çok bağlantı çekilir: biri koparsa diğeri devreye girsin diye. Ancak Ethernet’te bu, tehlikeli bir sorun yaratır: döngü.
IP paketlerinin aksine Ethernet çerçevelerinde yaşam süresi sayacı yoktur. Bir yayın (broadcast) çerçevesi döngüye girdiğinde switch’ler onu sonsuza kadar birbirine iletir; her turda kopyaları çoğalır. Sonuç:
- Yayın fırtınası: bağlantılar saniyeler içinde yüzde yüz dolar.
- MAC tablosu kararsızlığı: aynı adres sürekli farklı portlarda görünür.
- Çerçevelerin çoğalması: aynı veri hedefe birden çok kez ulaşır.
Döngüye giren bir ağ, saniyeler içinde tümüyle kullanılamaz hale gelir. Nedeni çoğu zaman basittir: bir kullanıcının iki duvar prizini birbirine bağlaması ya da masasına taktığı küçük bir switch.
STP’nin çözümü
STP (Spanning Tree Protocol), fazladan bağlantıları mantıksal olarak kapatarak ağı döngüsüz bir ağaç yapısına dönüştürür. Kapatılan bağlantı fiziksel olarak yerinde durur; etkin yol koptuğunda STP onu açar. Böylece hem yedeklilik korunur hem döngü önlenir. Protokol, IEEE 802.1D standardında tanımlanmıştır.
Çalışma adımları:
- Kök köprü seçimi. Switch’ler birbirine BPDU adı verilen mesajlar gönderir. Köprü kimliği (öncelik değeri ile MAC adresinin birleşimi) en düşük olan switch kök köprü seçilir.
- Kök portların belirlenmesi. Diğer her switch, köke en düşük maliyetle ulaştığı portunu kök port yapar. Maliyet, bağlantının hızına bağlıdır: hızlı bağlantının maliyeti düşüktür.
- Atanmış portların belirlenmesi. Her bağlantıda köke en yakın uç atanmış port olur ve trafiği iletir.
- Kalan portların engellenmesi. Ne kök ne atanmış olan portlar engellenir; döngü kırılır.
RSTP ve MSTP
| Protokol | Standart | Özelliği |
|---|---|---|
| STP | IEEE 802.1D | Özgün protokol; yakınsama 30-50 saniye |
| RSTP | IEEE 802.1w | Hızlı yakınsama; birkaç saniye ya da daha kısa |
| MSTP | IEEE 802.1s | VLAN gruplarına ayrı ağaçlar; yük paylaşımı |
STP’de bir port etkinleşmeden önce dinleme ve öğrenme durumlarında bekler; bir topoloji değişikliğinden sonra ağın toparlanması 30 ile 50 saniye sürer. Bu, sesli görüşmeleri ve oturumları koparmaya yeter.
RSTP, komşu switch’lerle doğrudan anlaşarak ve yedek portu önceden belirleyerek geçişi çoğu durumda bir saniyenin altına indirir. Bugün yeni kurulan ağlarda en az RSTP kullanılmalıdır. RSTP, 802.1D standardının 2004 sürümüne dahil edilmiştir.
MSTP, VLAN’ları gruplara ayırır ve her grup için ayrı bir ağaç hesaplar. Böylece bir VLAN grubu için engellenen bağlantı, başka bir grup için etkin olabilir; yedek bağlantılar boşta beklemez. MSTP, bugün 802.1Q standardının parçasıdır.
İyi uygulamalar
- Kök köprüyü elle belirleyin. Omurga switch’e en düşük öncelik değerini, yedeğine bir sonrakini verin. Seçimi şansa bırakmayın.
- Uç cihaz portlarını işaretleyin. Bilgisayar, yazıcı ve telefon bağlanan portlarda hızlı geçiş (edge port, PortFast) açın; port beklemeden etkinleşir. Aksi halde cihazlar açılışta adres almakta gecikir.
- BPDU korumasını açın. Uç cihaz portuna bir switch takıldığında (BPDU geldiğinde) port kendiliğinden kapatılır. Kullanıcıların ağa izinsiz switch eklemesine karşı en etkili önlemdir.
- Kök korumasını kullanın. Alt katmandaki bir switch’in kök köprü olmasını engeller.
- Döngü korumasını açın. Tek yönlü çalışan fiber bağlantılarda engellenmiş portun yanlışlıkla açılmasını önler.
- Yayın fırtınası denetimini etkinleştirin. Bir porttaki yayın trafiği belirlenen eşiği aştığında sınırlandırılır.
- STP’yi kapatmayın. Döngü olmayacağından emin olsanız bile.
STP’ye olan ihtiyacı azaltmak
STP yedek bağlantıyı kapatarak çalışır; yani kapasitenin bir bölümü boşta bekler. Güncel tasarımlar bunu aşmaya çalışır:
- Bağlantı birleştirme: iki switch arasındaki birden çok hat tek mantıksal bağlantı olur; hepsi etkin kullanılır. Bkz. link aggregation.
- Yığınlama ve M-LAG: iki switch tek cihaz gibi davranır; alt katman onlara birleştirilmiş hatlarla bağlanır ve döngü oluşmaz.
- Katman 3 erişim: switch’ler arası bağlantılar yönlendirilir; döngü riski ortadan kalkar. Bkz. Layer 3 switch.
- Halka koruma protokolleri: endüstriyel halka topolojilerinde ITU-T G.8032 (ERPS) 50 ms düzeyinde geçiş sağlar.
Bu tasarımlarda bile STP, yanlış bağlantılara karşı emniyet olarak açık tutulur. Genel tasarım için ağ topolojisi yazısına, bu özellikleri destekleyen modeller için Switch sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- IEEE 802.1 çalışma grubu (802.1D ve 802.1Q; STP, RSTP ve MSTP): ieee802.org/1
- ITU-T G.8032, Ethernet halka koruma anahtarlaması: itu.int/rec/T-REC-G.8032