Temel Kavramlar2 dk okuma
DHCP Nedir? IP Adresleri Nasıl Otomatik Dağıtılır?
DHCP'nin cihazlara nasıl otomatik IP verdiğini, kiralama süresini ve sık görülen DHCP hatalarını anlatıyoruz.
DHCP’nin görevi
DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol), ağa bağlanan cihazlara IP adresini ve ağ ayarlarını otomatik olarak dağıtan protokoldür. Bir cihaz ağa bağlandığında yalnızca IP adresi değil, alt ağ maskesi, varsayılan ağ geçidi ve DNS sunucusu bilgilerini de DHCP’den alır.
DHCP olmasaydı her cihaza bu bilgilerin elle girilmesi gerekirdi; bu hem zaman alır hem de aynı adresin iki cihaza verilmesi gibi hatalara yol açar. Protokol IPv4 için IETF RFC 2131’de tanımlanmıştır.
DORA süreci
Bir cihazın adres alması dört adımda gerçekleşir; adımların baş harfleri DORA olarak anılır:
- Discover (keşif): Cihaz, ağda bir DHCP sunucusu olup olmadığını yayın (broadcast) mesajıyla sorar.
- Offer (teklif): Sunucu, havuzundan boş bir adres önerir.
- Request (istek): Cihaz, önerilen adresi istediğini bildirir.
- Acknowledge (onay): Sunucu atamayı onaylar ve kira süresini bildirir.
İletişim UDP üzerinden yapılır: sunucu 67, istemci 68 numaralı portu kullanır.
Kira süresi ve yenileme
Adres cihaza süresiz verilmez, belirli bir süre için kiralanır. Cihaz, kira süresinin yarısı dolduğunda aynı sunucudan yenileme ister; yanıt alamazsa sürenin sonuna doğru herhangi bir DHCP sunucusuna başvurur. Süre dolduğunda adres havuza geri döner.
Havuz, rezervasyon ve seçenekler
- Havuz (scope): dağıtılacak adres aralığı. Sunucu, yazıcı ve ağ cihazları için kullanılan sabit adresler havuzun dışında bırakılmalıdır.
- Rezervasyon: belirli bir MAC adresine her zaman aynı IP adresinin verilmesi.
- Seçenekler (options): ağ geçidi (3), DNS sunucusu (6), alan adı (15) gibi ek bilgiler. IP telefonlar ve access point’ler, yapılandırma sunucusunun adresini çoğunlukla DHCP seçenekleriyle öğrenir.
DHCP aktarımı (relay)
Keşif mesajı yayın olarak gönderildiği için yönlendiricilerden geçmez. Her VLAN’a ayrı sunucu kurmak yerine, router ya da Layer 3 switch üzerinde DHCP aktarımı (relay) açılır: cihaz, gelen isteği merkezdeki DHCP sunucusuna iletir. Böylece tek bir sunucu tüm alt ağlara hizmet verebilir.
DHCP ve güvenlik
Ağa bağlanan yetkisiz bir cihaz DHCP sunucusu gibi davranıp kullanıcılara yanlış ağ geçidi verebilir; bu, trafiğin kendi üzerinden geçmesini sağlar. Yönetilebilir switch’lerdeki DHCP snooping özelliği, DHCP yanıtlarına yalnızca güvenilir olarak işaretlenen portlardan izin vererek bunu engeller.
Sık görülen sorunlar
- Havuzun tükenmesi: yeni cihazlar adres alamaz. Havuz genişletilir ya da kira süresi kısaltılır.
- 169.254.x.x adresi: cihaz DHCP sunucusuna ulaşamamıştır; kablo, VLAN ya da aktarım ayarı kontrol edilir.
- Yetkisiz DHCP sunucusu: çoğunlukla ağa takılan ev tipi bir modem ya da router’dır; bazı kullanıcılar yanlış adres alır.
- Adres çakışması: elle verilen bir adres havuzun içinde kalmıştır; bkz. IP çakışması.
IPv6 ağlarında adres dağıtımı SLAAC ya da DHCPv6 (RFC 8415) ile yapılır. DHCP sunucusu ve aktarım işlevleri Maipu router ve Layer 3 switch modellerinde bulunur.
Kaynaklar
- IETF RFC 2131, Dynamic Host Configuration Protocol: rfc-editor.org/rfc/rfc2131
- IETF RFC 2132, DHCP seçenekleri: rfc-editor.org/rfc/rfc2132
- IETF RFC 8415, DHCPv6: rfc-editor.org/rfc/rfc8415