Temel Kavramlar3 dk okuma
MAC Adresi Nedir? Nasıl Öğrenilir?
Ağ kartlarının fiziksel kimliği olan MAC adresini, IP adresinden farkını ve güvenlikte nasıl kullanıldığını öğrenin.
MAC adresinin tanımı
MAC adresi (Media Access Control address), bir ağ arabirimini tanımlayan 48 bitlik donanım adresidir. Bilgisayarınızın Ethernet portunun, Wi-Fi kartının, telefonunuzun ve yazıcınızın her birinin ayrı bir MAC adresi vardır. Fiziksel adres ya da donanım adresi olarak da anılır.
Adres, iki nokta ya da tire ile ayrılmış altı çift onaltılık basamakla yazılır:
00:1A:2B:3C:4D:5E
- İlk üç bayt (OUI): üreticiyi tanımlar. Bu bloklar IEEE tarafından üreticilere atanır.
- Son üç bayt: üreticinin o arabirime verdiği numaradır.
Bu yapı sayesinde, bir MAC adresinin ilk yarısından cihazın üreticisi öğrenilebilir.
IP adresinden farkı
| MAC adresi | IP adresi | |
|---|---|---|
| Katman | Veri bağı (Layer 2) | Ağ (Layer 3) |
| Uzunluk | 48 bit | 32 bit (IPv4), 128 bit (IPv6) |
| Kim atar? | Üretici | Ağ yöneticisi ya da DHCP |
| Kapsamı | Yerel ağ | Ağlar arası |
| Değişir mi? | Cihaza bağlıdır | Ağdan ağa değişir |
İkisi birlikte çalışır. IP adresi paketin hangi ağa ve hangi cihaza gideceğini söyler; MAC adresi ise paketi yerel ağda bir sonraki cihaza teslim eder. Bir paket internette yol alırken IP adresleri değişmez, ancak her atlamada MAC adresleri yeniden yazılır.
Yerel ağda nasıl kullanılır?
Bir cihaz aynı ağdaki başka bir cihaza veri göndermek istediğinde hedefin IP adresini bilir, ama MAC adresini bilmez. Bunu ARP (Address Resolution Protocol) ile öğrenir: ağa “bu IP adresi kimde?” diye sorar, adresin sahibi kendi MAC adresiyle yanıt verir.
Switch’ler de MAC adresleriyle çalışır. Her porttan gelen çerçevenin kaynak adresini öğrenir ve bir MAC adres tablosu oluşturur; gelen çerçeveyi yalnızca hedef adresin bulunduğu porta iletir.
Özel bir adres daha vardır: FF:FF:FF:FF:FF:FF yayın adresidir; bu adrese gönderilen çerçeve aynı ağdaki tüm cihazlara ulaşır.
MAC adresi nasıl öğrenilir?
- Windows: komut isteminde
ipconfig /all(Fiziksel Adres satırı) ya dagetmac - macOS: Terminal’de
ifconfig; ya da Sistem Ayarları’nda ağ bağlantısının ayrıntıları - Linux:
ip link - iPhone / iPad: Ayarlar > Genel > Hakkında > Wi-Fi Adresi
- Android: Ayarlar > Telefon hakkında > Durum (menü adları üreticiye göre değişir)
- Ağdaki başka bir cihaz:
arp -akomutu, yakın zamanda iletişim kurulan cihazların IP ve MAC adreslerini listeler.
Rastgele MAC adresi
Bir cihazın MAC adresi sabit olduğunda, farklı Wi-Fi ağlarında aynı cihazın izlenmesi mümkün olur. Bunu önlemek için güncel iOS, Android ve Windows sürümleri her ağda farklı, rastgele üretilmiş bir özel adres kullanır.
Bunun ağ yönetimine etkisi vardır: MAC adresine dayalı kayıtlar (DHCP rezervasyonu, misafir portalı oturumu, MAC filtreleme) aynı cihazı farklı cihaz olarak görebilir. Kurumsal ağlarda kimlik, MAC adresine değil kullanıcıya bağlanmalıdır.
Güvenlikte kullanımı
- MAC filtreleme: yalnızca listedeki adreslerin ağa bağlanmasına izin verir. Adres taklit edilebildiği için tek başına güvenlik sağlamaz.
- Port güvenliği: switch portunda öğrenilebilecek MAC adresi sayısını sınırlar; porta izinsiz switch ya da cihaz takılmasını engeller.
- 802.1X: cihazı MAC adresine göre değil, kimlik bilgisi ya da sertifikayla doğrular. Kurumsal ağlarda önerilen yöntemdir.
- DHCP rezervasyonu: belirli bir MAC adresine her zaman aynı IP adresini verir; bkz. DHCP nedir.
- Sorun giderme: çakışan ya da yetkisiz bir cihazın hangi porta bağlı olduğu MAC adres tablosundan bulunur; bkz. IP çakışması.
Kaynaklar
- IEEE Registration Authority, MAC adres blokları (OUI): standards.ieee.org/products-programs/regauth
- IETF RFC 826, Address Resolution Protocol: rfc-editor.org/rfc/rfc826
- IETF RFC 7042, IEEE 802 parametreleri için IANA değerlendirmeleri: rfc-editor.org/rfc/rfc7042