Fiber ve Telekom3 dk okuma
Fiber İnternet Nedir? Avantajları ve Altyapı Türleri
Fiber internetin bakır hatlardan farkını, FTTH/FTTB gibi altyapı modellerini ve GPON teknolojisini anlatıyoruz.
Fiber internet nasıl çalışır?
Fiber internette veri, saç teli inceliğindeki cam liflerin içinde ışık darbeleriyle taşınır. Bakır kablodaki elektrik sinyalinin aksine ışık, mesafeyle çok az zayıflar ve elektromanyetik girişimden etkilenmez. Bu sayede yüksek hız, uzun mesafelerde bile korunur.
Operatör tarafındaki cihaz ile abone tarafındaki cihaz arasında ışık iki yönde, farklı dalga boylarında aynı lif üzerinden gider. Abone tarafında fiber, ONT (ya da ONU) adı verilen cihazda sonlanır; bu cihaz ışık sinyalini Ethernet’e çevirir. Ayrıntı için ONT nedir yazısına bakabilirsiniz.
FTTH, FTTB ve FTTC
“Fiber” denildiğinde fiberin nereye kadar geldiği önemlidir:
| Kısaltma | Açılımı | Fiberin ulaştığı nokta | Son bölüm |
|---|---|---|---|
| FTTH | Fiber to the Home | Daire ya da ofisin içi | Fiber |
| FTTB | Fiber to the Building | Binanın girişi | Bina içi bakır kablo |
| FTTC | Fiber to the Cabinet | Sokaktaki saha dolabı | Bakır telefon hattı (VDSL) |
FTTC’de hız, saha dolabına olan uzaklığa ve bakır hattın durumuna bağlıdır. FTTH’de bu sınır ortadan kalkar; hız esas olarak abonelik paketi ve operatörün ağıyla belirlenir.
GPON teknolojisi
Eve kadar fiber ağlarının çoğu pasif optik ağ (PON) mimarisiyle kurulur. Operatör merkezindeki OLT’den çıkan tek bir fiber, elektrik gerektirmeyen ayırıcılarla (splitter) bölünerek onlarca aboneye ulaşır. Arada aktif cihaz bulunmadığı için sahada enerji ve bakım ihtiyacı azdır.
En yaygın standart olan GPON (ITU-T G.984) yaklaşık 2,5 Gb/sn indirme ve 1,25 Gb/sn yükleme kapasitesini bir ayırıcıya bağlı aboneler arasında paylaştırır. Yeni nesil XGS-PON (ITU-T G.9807.1) ise her iki yönde 10 Gb/sn sunar ve GPON ile aynı fiber üzerinde birlikte çalışabilir. Bileşenlerin ayrıntısı için GPON nedir ve OLT nedir yazılarına bakabilirsiniz.
Fiberin avantajları
- Yüksek ve kararlı hız: mesafeden ve hava koşullarından çok az etkilenir.
- Yüksek yükleme hızı: görüntülü toplantı, bulut yedekleme ve dosya paylaşımı için belirleyicidir.
- Düşük gecikme: sesli ve görüntülü iletişimde, uzaktan çalışmada fark yaratır.
- Girişime dayanıklılık: elektrik hatları ve motorların yakınında da sorunsuz çalışır.
- Geleceğe hazır altyapı: aynı fiber, uçlardaki cihazlar değiştirilerek daha yüksek hızlara çıkarılabilir.
Fiber hatta hız düşüyorsa
Sorun çoğu zaman fiberde değil, ev ya da ofis içindeki ağdadır:
- Kabloyla ölçün. Bilgisayarı doğrudan router’a kabloyla bağlayıp hız testi yapın. Kabloda hız iyiyse sorun Wi-Fi tarafındadır.
- Ethernet kablosunu kontrol edin. Eski ya da hasarlı kablolar bağlantıyı 100 Mb/sn ile sınırlar; bkz. Cat5e, Cat6 ve Cat6A.
- Wi-Fi’yi iyileştirin. Router’ın konumu, kullanılan bant ve cihazın desteklediği Wi-Fi nesli hızı doğrudan etkiler; bkz. Wi-Fi 6 nedir.
- ONT ışıklarına bakın. PON ışığı sabit yanmıyor ya da LOS ışığı yanıyorsa optik sinyalde sorun vardır; operatöre bildirilmelidir.
Daha kapsamlı bir kontrol listesi için internet yavaş yazısına bakabilirsiniz.
Site, kampüs ve yerel servis sağlayıcı projeleri
PON teknolojisi yalnızca büyük operatörlere özgü değildir. Siteler, oteller, üniversite kampüsleri, organize sanayi bölgeleri ve yerel servis sağlayıcılar kendi fiber erişim ağlarını kompakt OLT’lerle kurabilir. Pasif yapı sayesinde kat aralarında aktif switch, kabin ve klima ihtiyacı azalır.
Maipu’nun OLT ve ONU modelleri GPON sayfasında, operatör ölçeğindeki mimari ise Telekom & ISP çözümleri sayfasında yer alır.
Kaynaklar
- ITU-T G.984.1, Gigabit yetenekli pasif optik ağlar (GPON): itu.int/rec/T-REC-G.984.1
- ITU-T G.9807.1, 10 Gigabit simetrik pasif optik ağ (XGS-PON): itu.int/rec/T-REC-G.9807.1