Kablosuz4 dk okuma
Wi-Fi 6 Nedir? Wi-Fi 5'ten Farkları
Wi-Fi 6'nın (802.11ax) kalabalık ortamlarda neden daha iyi performans verdiğini ve geçiş için gerekenleri anlatıyoruz.
Wi-Fi 6’nın hedefi
Wi-Fi 6, IEEE 802.11ax standardının Wi-Fi Alliance tarafından verilen adıdır. Önceki nesiller esas olarak en yüksek hızı artırmaya odaklanmıştı. Wi-Fi 6’nın hedefi ise farklıdır: çok sayıda cihazın aynı anda bağlı olduğu ortamlarda verimliliği artırmak.
Bir ofiste, okulda ya da evde bugün onlarca cihaz aynı anda ağa bağlıdır. Sorun çoğu zaman tek bir cihazın hızı değil, cihazların hava ortamını sırayla kullanırken birbirini bekletmesidir. Wi-Fi 6 bu beklemeyi azaltır.
Adlandırma da bu nesille sadeleşti:
| Ad | Standart | Bantlar |
|---|---|---|
| Wi-Fi 4 | 802.11n | 2,4 ve 5 GHz |
| Wi-Fi 5 | 802.11ac | 5 GHz |
| Wi-Fi 6 | 802.11ax | 2,4 ve 5 GHz |
| Wi-Fi 6E | 802.11ax | 2,4, 5 ve 6 GHz |
| Wi-Fi 7 | 802.11be | 2,4, 5 ve 6 GHz |
Wi-Fi 6’yı hızlı yapan teknolojiler
OFDMA. Önceki nesillerde bir kanal, bir anda tek bir cihaza ayrılırdı; küçük bir paket için bile kanalın tamamı kullanılırdı. OFDMA, kanalı kaynak birimi adı verilen küçük parçalara böler ve tek bir iletimde birden çok cihaza hizmet verir. Kısa ve sık paket gönderen çok sayıda cihazın olduğu ortamlarda gecikmeyi belirgin biçimde düşürür.
MU-MIMO (iki yönde). Access point, birden çok cihazla aynı anda ayrı uzamsal akışlar üzerinden haberleşir. Wi-Fi 5’te yalnızca indirme yönünde vardı; Wi-Fi 6 yükleme yönünü de ekler.
1024-QAM. Her sembolde daha çok bit taşınır; iyi sinyal koşullarında Wi-Fi 5’teki 256-QAM’e göre yaklaşık yüzde 25 daha yüksek veri hızı sağlar.
BSS renklendirme. Komşu ağların iletimleri bir “renk” ile işaretlenir. Cihaz, aynı kanaldaki uzak bir ağın zayıf sinyalini duyduğunda boşuna beklemek yerine iletimini sürdürebilir. Access point’lerin sık yerleştirildiği ortamlarda kapasiteyi artırır.
TWT (hedef uyanma zamanı). Access point ile cihaz, cihazın ne zaman uyanıp veri alışverişi yapacağı üzerinde anlaşır. Cihaz arada uyur; pil ömrü uzar. Özellikle sensörler ve diğer IoT cihazları için önemlidir.
WPA3. Wi-Fi 6 sertifikalı cihazlarda WPA3 desteği zorunludur; parola tahmin saldırılarına karşı daha güçlü koruma sağlar.
Wi-Fi 5 ile Wi-Fi 6 karşılaştırması
| Wi-Fi 5 (802.11ac) | Wi-Fi 6 (802.11ax) | |
|---|---|---|
| Bantlar | 5 GHz | 2,4 ve 5 GHz (6E ile 6 GHz) |
| Çoklu erişim | OFDM | OFDMA |
| MU-MIMO | Yalnızca indirme | İndirme ve yükleme |
| En yüksek modülasyon | 256-QAM | 1024-QAM |
| Kuramsal en yüksek hız | 6,9 Gb/sn | 9,6 Gb/sn |
| Güç tasarrufu | Sınırlı | TWT |
| Güvenlik | WPA2 | WPA3 |
Kuramsal en yüksek hızlar, sekiz uzamsal akış ve 160 MHz kanalla hesaplanan üst sınırlardır; gerçek cihazlarda ulaşılan hızlar bunun altındadır. Wi-Fi 6’nın asıl kazancı tek cihazın hızından çok, kalabalık ortamlarda toplam kapasitede ve gecikmededir.
Wi-Fi 6E nedir?
Wi-Fi 6E, aynı teknolojiyi 6 GHz bandına taşır. Bu bant yenidir: eski nesil cihazlar burada çalışamaz, dolayısıyla onların yol açtığı yavaşlama yoktur. Geniş kanallar (80 ve 160 MHz) için bol yer vardır.
Sınırları da vardır: 6 GHz, duvarlardan 5 GHz’e göre daha zor geçer; menzili daha kısadır. Ayrıca hangi frekansların kullanılabileceği ülkeden ülkeye değişir. Avrupa Birliği’nde 5945-6425 MHz aralığı açılmıştır; Türkiye’deki kullanım için Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun düzenlemeleri esas alınmalıdır.
Wi-Fi 6’dan tam verim almak için
- İstemciler de Wi-Fi 6 olmalı. Yeni özelliklerden yalnızca Wi-Fi 6 destekleyen cihazlar yararlanır. Ağda eski cihazlar çoğunluktaysa kazanç sınırlı kalır.
- Kablolu altyapı darboğaz olmamalı. Yüksek başarımlı access point’ler 1 Gb/sn’yi aşabilir; 2,5 Gb/sn (mGig) switch portları gerekir. Bkz. Ethernet nedir.
- Güç. Çoğu Wi-Fi 6 access point 802.3at (PoE+) ister; bazı modeller tam başarım için 802.3bt gerektirir. Bkz. PoE switch nedir.
- Kanal planı. 160 MHz kanallar yüksek hız verir ama kullanılabilir kanal sayısını azaltır. Çok access point’li kurumsal ağlarda 20 ya da 40 MHz kanallar çoğu zaman daha sağlıklıdır.
- Yerleşim. Daha yeni bir standart, kötü yerleştirilmiş access point’i düzeltmez; bkz. access point nedir.
Kimler Wi-Fi 6’ya geçmeli?
- Aynı anda çok sayıda cihazın bağlandığı ortamlar: ofisler, okullar, oteller, hastaneler, etkinlik alanları.
- Görüntülü toplantı ve sesli görüşmenin yoğun kullanıldığı iş yerleri.
- Çok sayıda IoT cihazı barındıran binalar.
- Kablosuz altyapısını yenileyecek her kurum: bugün alınan access point’lerin en az Wi-Fi 6 olması beklenir.
Bir sonraki nesil için Wi-Fi 7 nedir yazısına, Maipu Wi-Fi 6 ve Wi-Fi 7 access point’leri için Kablosuz sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- IEEE 802.11 çalışma grubu (802.11ax): ieee802.org/11
- Wi-Fi Alliance, Wi-Fi CERTIFIED 6: wi-fi.org/discover-wi-fi/wi-fi-certified-6
- Avrupa Komisyonu Uygulama Kararı (AB) 2021/1067, 5945-6425 MHz bandının kullanımı: eur-lex.europa.eu