Veri Merkezi ve Bulut3 dk okuma
Sanal Sunucu (VPS) Nedir? Fiziksel Sunucudan Farkı
Sanallaştırmanın tek bir fiziksel sunucuyu nasıl birden fazla bağımsız sunucuya böldüğünü ve ne zaman tercih edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.
Sanal sunucu nedir?
Sanal sunucu, bir fiziksel sunucunun işlemci, bellek, disk ve ağ kaynaklarının yazılımla bölünmesiyle oluşturulan bağımsız bir sunucudur. Her sanal sunucunun kendi işletim sistemi, kendi uygulamaları ve kendi ağ adresi vardır; içeriden bakıldığında fiziksel bir sunucudan farkı yoktur. Sanal makine (VM) ile aynı anlama gelir.
Bu bölme işini yapan yazılıma hipervizör denir. İki türü vardır:
- Tip 1 (doğrudan donanım üzerinde): hipervizör, işletim sistemi olmadan doğrudan sunucu donanımına kurulur. Veri merkezlerinde kullanılan tür budur.
- Tip 2 (işletim sistemi üzerinde): hipervizör, var olan bir işletim sisteminde uygulama olarak çalışır. Deneme ve geliştirme ortamlarında kullanılır.
VPS (Virtual Private Server) ise barındırma sağlayıcılarının kiraladığı sanal sunuculara verilen addır.
Neden sanallaştırılır?
Sanallaştırma öncesinde her uygulama için ayrı bir fiziksel sunucu alınır ve bu sunucuların çoğu kapasitesinin küçük bir bölümünü kullanırdı.
- Kaynak verimliliği: bir fiziksel sunucuda onlarca sanal sunucu çalışır; donanım, enerji, soğutma ve kabin alanı azalır.
- Hız: yeni bir sunucu, donanım siparişi beklenmeden dakikalar içinde açılır.
- Yalıtım: bir sanal sunucudaki sorun diğerlerini etkilemez.
- Taşınabilirlik: sanal sunucu bir dosya kümesidir; çalışırken bile başka bir fiziksel sunucuya taşınabilir.
- Anlık görüntü: değişiklik öncesinde durum kaydedilir, sorun çıkarsa geri dönülür.
- Yüksek erişilebilirlik: bir fiziksel sunucu arızalandığında üzerindeki sanal sunucular kümedeki başka bir sunucuda yeniden başlatılır.
Fiziksel sunucuya göre
| Fiziksel sunucu | Sanal sunucu | |
|---|---|---|
| Kaynak | Tamamı tek sisteme ait | Paylaşılan donanımdan ayrılır |
| Başarım | En yüksek, öngörülebilir | Çoğu iş yükü için yeterli; küçük bir ek yük vardır |
| Kurulum süresi | Günler, haftalar | Dakikalar |
| Ölçekleme | Donanım değişikliği gerekir | Yazılımla artırılır |
| Yedekleme ve taşıma | Zahmetli | Kolay |
Fiziksel sunucu, donanıma doğrudan erişim gerektiren ya da en yüksek başarımı isteyen işlerde tercih edilir: çok büyük veritabanları, yüksek başarımlı hesaplama, GPU ile yapay zeka eğitimi ve lisansı fiziksel çekirdeğe bağlı yazılımlar.
Konteyner farkı
Konteyner, sanal sunucudan daha hafif bir yalıtım yöntemidir. Sanal sunucuların her biri kendi işletim sistemini çalıştırır; konteynerler ise ana sistemin çekirdeğini paylaşır, yalnızca uygulamayı ve bağımlılıklarını paketler. Daha hızlı açılır ve daha az kaynak tüketir. İkisi rakip değildir: konteynerler çoğu zaman sanal sunucuların içinde çalıştırılır.
Şirket içi mi, bulut mu?
| Şirket içi sanallaştırma | Bulutta sanal sunucu | |
|---|---|---|
| Maliyet yapısı | Yatırım gideri; uzun vadede öngörülebilir | Kullandıkça öde; işletme gideri |
| Ölçekleme | Donanım kapasitesiyle sınırlı | Anında |
| Veri konumu | Kurumun denetiminde | Sağlayıcının veri merkezinde |
| Gecikme | Yerel kullanıcılar için en düşük | İnternet hattına bağlı |
| İşletme sorumluluğu | Kurumda | Altyapı sağlayıcıda |
Sabit ve öngörülebilir iş yükleri ile verinin kurum içinde kalması gereken durumlarda şirket içi çözüm; değişken yüklerde, kısa süreli projelerde ve hızlı başlamak gerektiğinde bulut öne çıkar. Pek çok kurum ikisini birlikte kullanır (hibrit). Kişisel veri içeren sistemlerde verinin tutulacağı ülke, 6698 sayılı Kanun kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.
Şirket içi sanallaştırmanın bileşenleri
- Sunucular: işlemci çekirdeği ve bellek, sanal sunucu sayısını belirler.
- Ortak depolama: sanal sunucuların taşınabilmesi ve yüksek erişilebilirlik için gerekir; bkz. NAS nedir.
- Ağ: yedekli ve hızlı bağlantılar; yönetim, depolama ve sanal sunucu trafiği için ayrı VLAN’lar.
- Yedekleme: anlık görüntü yedek değildir; ayrı bir yedekleme sistemi gerekir.
Hiper bütünleşik altyapı (HCI), işlem, depolama ve ağı tek bir yazılım tanımlı yapıda birleştirir: ayrı bir depolama sistemi yerine sunucuların kendi diskleri bir havuzda toplanır, kapasite yeni düğüm ekleyerek büyütülür.
Maipu’nun rack sunucu, depolama ve HCI çözümleri Depolama ve Sunucu ile Cloud & AI sayfalarında, mimari yaklaşım Bulut çözümleri sayfasında yer alır.
Kaynaklar
- NIST SP 800-125, tam sanallaştırma teknolojileri için güvenlik rehberi: csrc.nist.gov/pubs/sp/800/125/final
- NIST SP 800-145, bulut bilişimin tanımı: csrc.nist.gov/pubs/sp/800/145/final