Veri Merkezi ve Bulut3 dk okuma
Veri Merkezi Nedir? Bileşenleri ve Tier Seviyeleri
Veri merkezlerinin sunucu, ağ, enerji ve soğutma bileşenlerini ve güvenilirlik seviyelerini anlatıyoruz.
Veri merkezi nedir?
Veri merkezi; sunucuların, depolama sistemlerinin ve ağ cihazlarının barındırıldığı, bunların kesintisiz çalışması için gereken enerji, soğutma, güvenlik ve bağlantı altyapısının sağlandığı tesistir. E-postadan muhasebe yazılımına, web sitesinden kamera kayıtlarına kadar bir kurumun sayısal hizmetleri burada çalışır.
Ölçek çok değişkendir: bir şirketin sistem odası, bir üniversitenin bilgi işlem merkezi ve bulut sağlayıcıların futbol sahası büyüklüğündeki tesisleri aynı kavramın farklı boyutlarıdır.
Türleri
- Kurum içi (on-premises): kurumun kendi binasında, kendi yönettiği tesis.
- Barındırma (colocation): tesis, enerji ve soğutma sağlayıcıya; cihazlar kuruma aittir.
- Bulut: tesis ve donanım sağlayıcıya aittir; kurum kaynağı hizmet olarak kiralar.
- Uç (edge): veriyi üretildiği yere yakın işlemek için kullanıcılara ya da üretim alanına yakın kurulan küçük tesisler.
- Modüler: kabin, soğutma, güç ve izleme sistemleri fabrikada bütünleştirilmiş, hızlı kurulan hazır birimler.
Bileşenler
Bilişim donanımı
- Sunucular: uygulamaları ve sanal makineleri çalıştırır; bkz. sanal sunucu nedir.
- Depolama: veriyi saklar; bkz. NAS nedir.
- Ağ: switch’ler, router’lar, güvenlik duvarları ve yük dengeleyiciler.
Enerji
- Şebeke bağlantısı, tercihen iki ayrı hattan.
- Kesintisiz güç kaynağı (KGK): kesinti anında yükü anında devralır.
- Jeneratör: uzun kesintilerde enerji sağlar.
- Kabin içi güç dağıtım birimleri (PDU); cihazlar iki ayrı kaynaktan beslenir.
Soğutma
- Hassas klima sistemleri.
- Sıcak ve soğuk koridor ayrımı: kabinlerin önleri bir koridora, arkaları diğerine bakar; soğuk ve sıcak hava karışmaz.
- Yüksek yoğunluklu kabinlerde sıra arası ya da sıvı soğutma.
Fiziksel güvenlik ve izleme
- Kartlı ya da biyometrik giriş, kamera, ziyaretçi kaydı.
- Yangın algılama ve gazlı söndürme.
- Sıcaklık, nem, su kaçağı ve enerji izleme.
Tier seviyeleri
Uptime Institute’un sınıflandırması, tesisin altyapısını dört düzeyde tanımlar:
| Düzey | Tanım | Beklenen erişilebilirlik | Yıllık kesinti |
|---|---|---|---|
| Tier I | Temel kapasite; yedeklilik yok | %99,671 | Yaklaşık 28,8 saat |
| Tier II | Yedekli bileşenler (N+1) | %99,741 | Yaklaşık 22 saat |
| Tier III | Eşzamanlı bakım yapılabilir; birden çok dağıtım yolu | %99,982 | Yaklaşık 1,6 saat |
| Tier IV | Hata toleranslı; tek bir arıza hizmeti kesmez | %99,995 | Yaklaşık 26 dakika |
Benzer bir sınıflandırma ANSI/TIA-942 standardında da bulunur. Yedeklilik anlatılırken kullanılan gösterimler: N gereken kapasiteyi, N+1 bir yedek bileşeni, 2N tümüyle ayrı ikinci bir sistemi ifade eder.
Ağ tarafı
Geleneksel veri merkezi ağları üç katmanlıydı. Sanallaştırma ve dağıtık uygulamalarla birlikte trafiğin büyük bölümü sunucular arasında akmaya başladı; bu da spine-leaf mimarisini standart hale getirdi:
- Leaf (yaprak) switch’ler: sunucuların bağlandığı, çoğunlukla kabin üstündeki switch’ler.
- Spine (omurga) switch’ler: tüm leaf switch’leri birbirine bağlar.
Her leaf her spine’a bağlıdır; herhangi iki sunucu arasındaki yol her zaman aynı uzunluktadır. Kapasite, yeni spine ya da leaf ekleyerek yatayda büyütülür.
Bu yapının üzerinde kullanılan başlıca teknolojiler:
- VXLAN ve EVPN: fiziksel ağın üzerinde çok sayıda yalıtılmış sanal ağ kurar; sanal makineler kabinler arasında adres değiştirmeden taşınabilir.
- M-LAG: sunucunun iki ayrı switch’e tek bağlantı gibi bağlanmasını sağlar; bkz. link aggregation.
- RoCEv2 ve kayıpsız Ethernet: depolama ve yapay zeka kümelerinde paket kaybına duyarlı trafiği Ethernet üzerinden taşır.
- Yüksek hızlı arayüzler: sunucuya 10G/25G, omurgaya 100G/400G; bkz. SFP modül nedir.
- Telemetri ve otomasyon: ağın programla yapılandırılması ve sürekli izlenmesi.
Planlarken nelere bakılır?
- Kesinti toleransı: hangi sistem ne kadar süre durabilir? Yedeklilik düzeyini bu belirler.
- Güç yoğunluğu: kabin başına kaç kilovat? Soğutma tasarımı buna göre yapılır.
- Büyüme: alan, enerji ve soğutma kapasitesinde pay bırakın.
- Enerji verimliliği: PUE değeri, işletme maliyetinin en büyük kalemini belirler.
- Felaket kurtarma: ikinci bir konumda yedek ya da bulutta kurtarma ortamı.
- Mevzuat: verinin nerede tutulacağı ve kimlerin erişebileceği.
Maipu’nun veri merkezi switch’leri Switch, sunucu ve depolama sistemleri Depolama ve Sunucu, modüler veri merkezi ve HCI çözümleri Cloud & AI sayfalarında; mimari yaklaşım ise Veri Merkezi çözümleri sayfasında yer alır.
Kaynaklar
- Uptime Institute, Tier sınıflandırma sistemi: uptimeinstitute.com/tiers
- TIA, ANSI/TIA-942 veri merkezleri için telekomünikasyon altyapı standardı: tiaonline.org
- IETF RFC 7348, VXLAN: rfc-editor.org/rfc/rfc7348
- IETF RFC 7938, büyük ölçekli veri merkezlerinde yönlendirme için BGP kullanımı: rfc-editor.org/rfc/rfc7938